Sağlıklı hamilelik

Sağlıklı Bebekler İçin El Ele Değerli Anne ve Babalar, siz de en kıymetli varlıklarımız, çocuklarımızın sağlıklı, huzurlu ve mutlu bir şekilde büyümesini arzu ediyorsanız, sağlıklı nesiller dolayısıyla sağlıklı bir toplum hayal ediyorsanız, gelin hep birlikte bu hayali gerçekleştirelim. Bunun için önce çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanımıza kulak vermenizi tavsiye ediyoruz. Program boyunca merak ettiklerinizi biz soruyoruz.

Doçent Doktor Fatma Nur Çakmak cevaplıyor. Sağlıklı Bebekler İçin El Ele programı başlıyor. Merhaba sevgili dinleyenlerimiz. Sağlıklı Bebekler İçin El Ele programını dinliyorsunuz. Sevgili dinleyenler, Sağlıklı Bebekler İçin El Ele Derneği Başkanı Doçent Doktor Fatma Nur Çakmak stüdyomuzda.

Hoş geldiniz hocam. Hoş geldiniz sevgili hocam. Merhaba Emine Hanım, nasılsınız? İyiyiz, teşekkür ederiz. Sizleri gördük, daha iyi olduk.

Çok teşekkür ederim. Bütün ailelere biz de sevgilerimizi, saygılarımızı sunuyoruz. Anne ve babaları sağlıklı bebekler, sağlıklı nesiller yetiştirmesi için bilgilendirmeye devam ediyoruz. Siz de bu konuda bize destek oluyorsunuz. Daha önceki programlarımızda sağlıklı anne baba olmak ve sağlıklı bir hamilelik geçirmek için,

hamile kalmadan önce anne adayının yapması gerekenlerden bahsettik. Geçen haftaki programımızda yine sağlıklı bir anne adayının sağlıklı bir hamilelik geçirmesi için yapması gerekenleri konuşmaya devam ediyoruz. Sağlıklı bir anne adayı olmak için. Çünkü önce anne baba sağlıklı olacak ki bebekleri sağlıklı olabilsin. Evet, sağlıklı bir hamilelik geçirmek, sağlıklı bir anne adayı olarak hamile kalmak için yapılması gerekenleri konuştuk.

Konuşmaya devam ediyoruz. Sağlıklı bir anne adayının sağlıklı bir hamilelik geçirebilmesi için yapması gerekenleri konuşacağız dedik. Daha önce geçen hafta dedik ki biz sağlıklı olalım ki, sağlıklı bir anne baba olalım dedik. Önce kendi sağlığımızı düşünelim. Kilomuzu kontrol altında tutalım.

Genetik rahatsızlıklarımızı kontrol edelim. Doktorumuzla görüşelim. Ondan sonra testler yaptıralım. Sağlığımızı kontrol edelim. En önemlisi dediniz,

troit bezlerinin... Çok güzel, guater var mı diye. Guater var mıdır onu kontrol etmemiz gerektiğini söylediniz. Beslenme alışkanlıklarımızı değiştirmemizden bahsettiniz. Bunların dışında başka neler yapması gerekiyor?

Bir hanım hamile kalmadan önce yapması gerekenleri önce özetleyelim sonra da sağlıklı bir hamilelik için yapması gerekenlerden bahsedelim. Hamilelerin takibinde temel amaç dünyada böyle, bizim ülkemizde de böyle. Hem annenin hem bebeğin sağlıklı olarak, bir bütün olarak hamilelik sürecini ve doğum sürecini geçirmesi. Ve o sizin bahsettiğiniz iyi beslenme alışkanlığı, iyi tansiyon takibi hamilelik sırasında, kansızlıkların tedavi edilmesi, vitamin eksikliklerinin tedavi edilmesi.

Sanki anneyi tedavi ediyormuşuz gibi görünse de bizi çocuk sağlığı ve hastalıkları konusunda gönül vermiş kişiler olarak etkileyenlerden bir tanesi, bebeğin sağlıklı doğması ve en doğal hakkı olan sağlıklı bir aileyle beraber büyümesi. Bir çocuğun doğumdan itibaren en doğal hakkı, sağlıklı bir yuvada, temiz bir yuvada, sağlıklı koşullarda büyümesidir. Bu insan hakkıdır. Ve bizim de erişkinler olarak, hangi meslek grubunda olursak olalım, erişkinler olarak bir tek amacımız var, olmalı.

Çocuklarımıza güzel bir dünya bırakmak. Bu eğer Allah'ı seviyorsak Allah inancımızdan kaynaklanıyor olabilir. İnsanları seviyorsak insana verdiğimiz saygıdan kaynaklanıyor olabilir. Ama ne olursa olsun temel amacımız bir çocuğa sağlıklı bir aileyle beraber yaşama ve sağlıklı doğup sağlıklı büyüme hakkını vermektir. Temel amacımız budur.

O neden nedir ki tekrar tekrar hamileliğe dönüp acaba daha başka neler yapabiliriz? Bebeklerimizin sağlıklı bir ortamda yaşayabilmeleri için diye tartışıyoruz. Ve bu üçüncü programımız oluyor. İşte anneler ve babalar daha hamileliği planladıkları andan itibaren doktora gitsinler. Eksik olan bir şey varsa tamamlansın.

Ailede genetik bir hastalık varsa o açıklansın. Ve bebek o açıdan takibe alınsın. Ailede eğer çevresel bazı sorunlar varsa ne gibi çevresel sorunlar? İşte anne babanın cinsel yola bulaşan bir hastalığının olması. Veya iyi olmayan beslenme alışkanlığının.

Veya iyi olmayan bazı alkol, sigara veya ilaç alışkanlıklarının olması gibi sorunları varsa da onlar bir an önce tedavi edilsin ki bebek çok daha sağlıklı ve güvenli bir ortamda kabul edilsin ve ağırlansın istiyoruz. Ve sevgili hocam hemen şöyle bir açıklama yapmaya gereği duydum siz konuşurken. Şimdi anne baba arasında anlaşmazlıklar var. Çiftler arasında anlaşmazlıklar var.

Tabii ki. Olabilir yani. Bütün insanlar birbiriyle zaman zaman anlaşabilir. Zaman zaman anlaşamayabilir. Ve diyorlar ki hemen işte çocuk pekiştirir.

Hemen hamile kalın. Bu çok yanlış bir inanç. Bu inanç maalesef yaygın Emine Hanımcığım. Ama doğru değil. Çünkü bir çocuğun mutluluk en büyük hakkı ve huzur en büyük hakkı.

Ev içinde çok gergin bir ortam varken bu dünyada çocuğun küçücük omuzlarına bu kadar büyük bir yük yüklemek hiçbirimizin için insani değil ve adil değil. O çocuğa bizim mutluluğu yaşatmamız lazım ki önce biz sağlıklı ve mutlu olalım ki çocuğumuz da sağlıklı ve mutlu olsun. Çünkü bebekler beden dili konuşurlar ve çocuklar.

Yani bizi kelimelerden değil. Ben seni seviyorum değildir çocuğun duyduğu, gördüğüdür, yaşadığıdır onun algıladığı. Biz beden dilimizle ona, onun elini tutarken, ona göz göze bakarken, onu kucaklarken, onu emzirirken, onu doyururken veya onu alıp parka götürürken hiçbir şey yapmayıp ev içinde onunla yemek hazırlarken, masayı kurarken söyleriz ki biz ona beden dilimizle. Yavrum biz seni seviyoruz.

Eğer biz çocuğumuza bunu söyleyemiyorsak, o gücümüz yoksa zaten o bebeğin omuzlarına sen annenin babanın evliliğini kurtar yavrum yükünü yüklemek, bundan daha büyük bir suç ve ceza olamaz bir çocuğa. Aman çok rica ediyorum sevgili anne, baba adaylara. Önce siz sağlıklı olun, mutlu olun, yuvanızın iyi olduğundan emin olun ve ondan sonra bebek sahibi olun. Benim evliliğimi kurtarsın diye bebek sahibi olmak bir çocuğa ancak haksızlıktır.

Evet, gebelik öncesi konsolülerin yapılmasını, bazı şeylerde yapılmasını, diabet, hipertansiyon, epilepsi gibi hastalıkların tespit edilmesinin gerektiğini söylediniz. Siz hayat tarzının değiştirmesini tavsiye ettiniz hamile kalmadan önce. İşte nedir bu hayat tarzı değişiklikleri? Alkol kullanıyorsa alkolü bırakacak, sigara kullanıyorsa sigarayı bırakacak, herhangi bir bağımlılığı varsa onu bırakacak.

Yahut da mesela tedavi olması gereken bir durum vardı. O zaman hangi ilaçları kullanacağını yine doktoruyla beraber karar verilecek. Çünkü öyle durumlar var ki mutlaka anne adaylarının veya baba adaylarının ilaç kullanmaları gerekebilir. Kendi sağlıkları açısından hep demiyor muyuz? Her çocuğun bir annesi babası vardır.

Onun için önce siz sağlıklı olacaksınız. Önce kendi sağlıklarını koruyacaklar. Hangisi bebeklerine zarar vermeyebilir? Veyahut da verebilecek en az zararı verir. Onu tartışacaklar.

Öyle devam edecekler hamileliğe. İş hayatı ve uyku dinlenme gibi zamanlarının da düzenlenmesi gerekiyor. Kesinlikle. Zaten anne hamile olduğu andan itibaren büyük bir yorgunluk başlıyor. Ve uyku ihtiyacı artıyor.

O da sağlıklı bir şey. Ona da çok dikkat etmesi lazım. Gene kendi kişisel bakımına çok özen göstermesi lazım. Beslendiği ortamların temiz olması. Beslenirken ki koşulların sağlıklı olması gibi.

İş ortamının gene sağlıklı koşullarda olması. Tabi ki bu arada arkadaşlarına bazı sorumluluklar geliyor. Daha önceki programlarınıza da konuştuğumuz gibi. Sigara içiliyorsa iş yerlerinde. Ortamından.

Evet. Kesinlikle o hamilelerin olduğu yerde. Adeta bebeğe sigara ikram etmek gibi olduğunu hatırda tutmamız gerekiyor. Neler yemesi gerekiyor peki hocam? Mutlaka iyi protein kaynaklarını.

Evet. İyi protein kaynakları tüketmesi lazım. Yumurta çok kaliteli bir gıda. Eğer annenin herhangi bir gıda alerjisi yoksa etini, yumurtasını, tavuğunu, balığını, sütünü, yoğurdunu bolca tüketmesini istiyoruz. Ama hepsinin dengeli bir şekilde yemesini istiyoruz.

Ama biraz önce daha önceki programımızda ben size anlatmıştım yani. Bazı gıdalara ve maddelere alerjisi olan arkadaşın bütün alerjilerinin sona erdiğini söylemiştim. Zaten hamileliğe karar verdikten sonra hamile dikkat edebilir ama hamile kaldıktan sonra hormonlar değişimi gösterdiği için zaten birçok şey alerjisi kalmayacaktır diye düşünüyorum. Onu gene de doktor kontrolü yani arkadaşınızınki çok büyük bir şansı olmuş.

Her zaman o kadar şanslı olmayabiliyoruz. Bazı gıdalarda daha önceden dokunmuyorken mesela aşerme dediğimiz olay aslında bu. Bebek için tehlikeli olabilecek gıdalara karşı annenin bedeninde bir isteksizlik başlıyor. Veyahut da daha önceden hiç ilgi duymadığı bazı gıdalara karşı anneler çok daha fazla yemeye başlıyorlar. Örneğin bizim öğrencilik ve asistanlık yıllarımızda hamile hanımlarda çok fazla toprak yeme alışkanlığı vardı.

Onun sebebi nedir? İşte bu demir eksikliği. Çünkü anne kendi kansızlığını telafi edecek bir yol bulmaya çalışıyor ve kendi kansızlığını bu yollarla açığını kapatmaya çalışıyor. O neden nedir ki annenin kendi bedenini dinliyor olması da çok kıymetli. Canın istediği gıdaları biraz daha çok tüketip istemediği gıdalardan uzak durması ama bu konuda doktoruyla da iş birliği halinde olmasını bekliyoruz ve öneriyoruz.

O zaman ilahi bir güç devreye giriyor diye düşünüyorum ben. Çünkü biraz önce dediniz ki sevgili hocam bebek için zararlı olan gıdalara tepki gösteriyor anne vücudu. Doğru öyle oluyor. Bu aşağıma döneminin devreye girilmesi. O zaman faydalı olan gıdalara da bir yönelim başlıyor demek ki.

Evet kesinlikle öyle. Mesela bazı anneler şeker tüketimini azaltıyorlar. Çünkü kendisinin gebeliğe bağlı şeker problemleri ortaya çıkıp bebeğini tehlikeye sokabilir diye. Bunlar refleks olarak yapılan şeyler. Yani canım istemiyor.

Bebek beslenmesini de konuşurken de onu gündeme getireceğiz. Bebekler ve hamile hanımların bedenlerine karşı çok daha duyarlı olduğu bir süreçtir. Zaten hamilelik baştan sona mucizevi bir olay. Yani bir düşünün ki bir tane bir beyefendi bir hanımefendiye aşık olacak. Tesadüf o ki o hanımefendi ona aşık olacak ki.

Dünyada yaklaşık 3,5-4 milyar kadın var. 3,5-4 milyarda bir hanım sevilecek. 3,5-4 milyarda bir beyle karşılaşacak bizi seven biriyle ve onunla evlenilecek. Zaten burası büyük bir mucize. O neden nedir ki hani karı koca arasına sadece Allah girebilir diye atalarımız söylemişler.

Onun için insanlar evli çiftleri desteklememiz gerekiyor. Hepimizin kutsal bir görevi olarak ve gene bu mucizevi birleşimi mucizevi sonucu olan yavrularımızı çok iyi bir şekilde büyütmemiz ve anne babanın yanında arkasında olmamız gerekiyor ki. Ailenin bütünlüğü içinde çocuğumuzu büyütebilelim ve sağlıklı bir ortamda büyütebilelim. Yoksa var olan bir düzeni bozmak çok kolay. Herkes için kolay.

Ama var olan bir düzeni sürdürebilmek çok daha zor olanı. Onun için diyoruz sağlığımızı korumak, hastalıkları tedavi etmekten çok daha kolay ve ucuzdur diye. Ve o nedenle de anne adaylarının sağlığını korumasını istiyoruz. Gene anne adaylarının kan grupları çok kıymetli ve baba adaylarının. Çünkü bizi ne bekliyoru bilmek istiyoruz.

Acaba anne babanın kan uyuşmazlığı var mı? Acaba bebekte de bu ortaya çıkabilir mi? Çünkü annenin en sık görünen gayet iyi bilindiği gibi toplum arasında da eraş uyuşmazlığı dediğimiz bir çeşit kan uyuşmazlığı. Ve bu kan uyuşmazlığı eskiden çok daha yaygındı. Ama çok şükür ki dünyada çok akıllı ve çok iyi insanlar var.

İnsan sağlığı için, insanların güzel bir geleceği için çok çalışıyorlar. Ve çok güzel ilaçlar ve aşılar üretiyorlar. Bu neden nedir ki? Anne adaylarının kan grupları biliniyor. Ereş uyuşmazlığı olma durumu nedir?

Annenin eraş negatif, babanın pozitif olmasıdır. Bu durumda bebek pozitif de olabilir, negatif de olabilir. Kimse bilemez bunu hamilelik sırasında. Ancak bebekten kan alarak öğrenilebilir. Ama bunu bilmenin gerekli olduğu durumlar var, gerekli olmadığı durumlar var.

Buna sağlık çalışanları karar verir. Onun için konuyu çok fazla açmamız gerekli değil. Ama şunu bilmek gerekiyor ki anne eraş negatif kan grubundaysa, her hamileliğinde mutlaka düşük yapıyorsa, mutlaka her düşüğünde, annenin koruyucu ilaçla tedavi edilmesi gerekiyor.

Düşüğün sonunda. Düşükten sonra kürtaj yapılıyor. Veya herhangi bir nedenle anne kürtaj yapıp gebeliği sonlandırdıysa, o zaman da mutlaka anneye bu erhaşa karşı koruyucu ilacın yapılması gerekiyor ki, anne bir dahaki gebeliğinde bebeğinle hastalığı karşı koruyabilelim.

Gene anneden herhangi bir nedenle amniyosentez yapıldı diyelim. Eraş negatif kan grubu olan anneden. Bu eraş negatif kan grubu olan anneye amniyosentez sonunda da, erhaşa karşı koruyucu ilacın verilmesi gerekiyor ki, hamileliği iyi gitsin, bebeğinde sakıncalı durumlar ortaya çıkmasın diye.

Bunu bilmek kan grubu deminmek açısından önemli. Ama yaygın olarak bilinen eraş, bir de ABO dediğimiz annenin sıfır kan grubundan, bebeğinin veya eşinin yani A veya B grubundan olması söz konusu ki, onlarda da gene bebekleri daha dikkatli izlememiz gerekiyor.

Ve ancak buna herhangi bir ilaç yapılmıyor. Ancak doğumdan sonra sarılık açısından takip edilip izlenmesi ve anne adaylarının da bu konuda bilinçli olması gerekiyor. En sağlıklı bebek diyeyim, anne babanın herhangi bir grubundan kan grubundan, hayır öyle bir şey yok.

Hayır hayır öyle bir ayrı yok. Negatif pozitif olarak, anne negatif olursa kesinlikle. Annesi eraş negatifse, her düşükte, her kürtajda, her amniyosentezde, bebeğin kan grubunu bilme ihtimalini çok zayıf olduğu için bu durumlarda, mutlaka annenin tedavi edilmesini istiyoruz ki,

hem bu gebelik için hem bir sonraki gebelik için bebeğimizin sağlıklı olması açısından yapılması gereken bu. Bilinmesi gereken, bu ailelerin bilinmesi gereken. Kan grubu çok önemli dedik. Ondan sonra bu nedenle yani bebeğin, çünkü bebeklerde çok ciddi sarılıklar oluyor.

Kan değişimine kadar gidebiliyor. Eraş negatif anne adaylarında eskiden bu çok daha sıktı. Ama çok sevindirici olarak bu ilacın, eraş şakarş, koruyucu ilacın her gebelikte, her eraş pozitif gebelikte ve her eraş şını bilmediğimiz düşükler, amniyosentezler veya kürtajlarda uygulanmasıyla,

bu eraş uyuşmazda çok azaldı. Dünyada da azaldı, ülkemizde de azaldı. O nedenle buna bağlı kan değişimine gerektirecek kadar ciddi sarılık görünmüyor. O kadar şiddetli oluyordu ki Emine Hanım eskiden, annenin karnındayken bebeğin kanı değiştiriliyordu.

Yani daha doğumdan önce. Çünkü bebek daha orada sararmaya başlıyordu annenin karnındayken. Ve bebeğin beyni bu sarılık yapan maddeden çok olumsuz etkilendiği için, çok ciddi görme, işitme, beyin hasarı oluştuğu için ve yürüme denge bozuklukları oluştuğu için,

çocuğumuzun sağlığını korumakta çok büyük bir atılım oldu. Ve çok insanlar, iyi insanlar, demin de söylediğimiz gibi, akıllı, çalışkan ve iyi insanların insanlığa kazandırdığı çok büyük bir ilaç oldu bu. Ereş'e karşı koruyan ilaç. Ve hem annelerimizi çeşitli müdahalelerden,

hem de bebeklerimizi gereksiz kan değişiminden ve sarılıklardan koruyor. Ama ABO dediğimiz, annenin sıfır kan grubunda olması halinde oluşabilecek sarılıklara karşı henüz bir ilacımız yok. Gene insanlığın en önemli kazandırdıklarından biri de aşılamalar. Arzu ederseniz onu da bir sonraki programda konuşalım.

Çünkü yeni doğan bebekleri korumakta çok büyük katkısı olan tetanoz aşısından bahsedeceğiz. Sağlıklı bir hamilelik için başka neler söyleyeceksiniz? Çok yakından takip edilmeye, doktorların çağırdığı sıklıkla takip edilmeye devam etsin anne adayları. Ve gerekli kendilerini iyi hissetmedikleri zaman da mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvursunlar lütfen. Çok teşekkür ederiz.

Sağlıklı bir hamilelik geçirmek için anne adaylarının yapması gerekenler üzerine bize bilgiler verdiniz. Bizleri ve dinleyenlerimizi aydınlattınız. Teşekkür ediyoruz. Sevgili dinleyenler, Sağlıklı Bebekler İçin El Ele programımızın uzman konuğu, Sağlıklı Bebekler İçin El Ele Derneği Başkanı Doçent Doktor Fatma Nurçakmak stüdyomuza sorularımızın cevaplarını verdi.

Çok teşekkür ediyoruz. Biz de Sağlıklı Bebekler İçin El Ele Derneği adına size çok teşekkür ederiz. Önümüzdeki hafta yeni bir konuyla sizlerle birlikte olacağız. Şimdilik hoşçakalın diyoruz. Sağlıklı Bebekler İçin El Ele

İçin El Ele Derneği